BİR ELAZIĞ RADYOSU VARDI

Mehmet TOPAL

Gazeteci-Yazar

Halkla İlişkiler Uzmanı

Elazığ’da ilk radyo 1963 yılında, Erkek Sanat Enstitüsü’nün bünyesinde Elazığ Folklorunun simgesi olan “Çayda Çıra” sinyali ile kısa dalga 42,8 m, 7009,5 kilosaykıl üzerinden 75 wat bir vericiyle eğitim yayınına başladı. Okulun Koruma Derneği’nin teşebbüsü ile faaliyete giren radyo, “Radyoculuk Bölümü” öğrencileri için bir laboratuar olduğu kadar, Elazığ halkının da tek eğlence kaynağı idi. TRT’nin radyo yayınlarının net olarak dinlenmediği bir dönemde bu yerel radyo önemli bir boşluğu doldurmuştu. 1967 yılı PTT kayıtlarına baktığımızda Elazığ il merkezindeki ev ve işyerlerinde 13.232, il genelinde 19.105, 1973 yılına geldiğimizde ise il merkezinde 17.236, il genelinde ise 28.296 adet radyo alıcısı vardır.

Halkın “Elazığ Radyosu” olarak kabullenip, sahip çıktığı bu radyo; sabahları 9-10, öğlenleri 12-13 ve akşamları ise 18-19 saatler arasında müzik ağırlıklı yayın yapmaktaydı. Elazığ’ın mahalli sanatçıları Enver ve Paşa Demirbağ kardeşlerin, Kemal Yeniceli, Şeyhhacılı İzzet Yetiş gibi daha bir çok değerli sanatçıların okuduğu eserler makara bantlardan yayınlanıyordu. Eski yapım 78’lik, 33’lük eski plaklar ile yeni çıkan 45’lik plaklarla Longplayler de bu yayınlarda yer alıyordu.

Elazığ Radyosu mekanik, elektronik ve sosyal yönü ile her türlü eğitimde öğrencilere görerek ve tatbik ederek deneylerini yapmak imkan sağlamış, okulun müzik, kültür ve edebiyat kollarının yayınlanan ilginç programları ile de öğrencilerin sosyal hayata başarılı olarak hazırlanmalarına yardımcı olmuştur. Radyoda yayınlanan ticari reklâmların karşılığında alınan ücretlerle radyonun her türlü giderlerinin yanı sıra okulun fakir öğrencilerinin masrafları da karşılanmaktaydı.

Elazığ Radyosu, Kısa dalga radyo yayınlarının bir özelliği olarak merkezdeki Çatalçeşme Mahallesinde dinlenemezken, sadece Elazığ’da değil, Türkiye’nin birçok şehrinden, Almanya, Fransa, İngiltere gibi ve daha bir çok Avrupa ülkesinden net olarak dinleniyor, yurtiçinden ve yurt dışından buralarda çalışmakta olan Elazığlı gurbetçilerden Elazığ’daki aileleri için günde 100’den fazla istek mektubu gönderiliyordu.

Her türlü siyasi görüşün ötesinde bir yayın anlayışı ile gerçekleştirilen radyo programları arasında, acil durumlarda “Dikkat kan aranıyor” anonsu, Valiliğin, Belediyenin, Milli Eğitimin ve bazı sosyal-kültürel kurumların duyurumlarını da, halka ulaştırılıyordu. Öğrencilerin okuldan kaçmalarını önlemek amacıyla “Bugün okula gelmeyenler” programıyla da veliler haberdar ediliyordu.

O yıllarda Elazığ’ın nüfusu 100 bin civarında bulunmaktadır. Elazığ’da 1000 tane telefon abonesi vardır. 1245 başvuru ise sırada beklemektedir. Telefonun yaygın kullanımda olmayışı yüzünden insanlar arasındaki iletişimde, yazılı araçların kullanımı çok daha yaygındır. Yine 1967 yılında Elazığ’da karşılıklı 66.991 telgrafın çekildiğini, 1 milyon 240 bin 200 mektubun yazılıp postaya verildiğini, PTT’den 43 bin 209 havale işleminin yapıldığına tanık olmaktayız.

Gelen şehir içi istek mektuplarının çuvalları dolduran yoğunluğunu değerlendiren Elazığ Radyosu, bu yoğunluğu radyoya gelire dönüştürmek için matbaada bastırdığı istek fişlerini Elazığ İktisat Bankası’nın gişesinden 1 lira karşılığında satışa sundu. Yapılan hesaplamaya göre istek fişleri mektuptan daha ucuza geliyordu. PTT’nin aldığı bir liralık pul parası ile bir istek fişi alınabiliyor, zarf ve kağıt paraları vatandaşın cebinde kalıyordu. Ülke ekonomisi de kağıt tasarrufu kazanmış oluyordu. Birkaç ay içinde bu yeni uygulama ile şehir içi istek mektuplarının yerini istek fişleri aldı. Böylece Elazığ Radyosu da sağlıklı ve devamlı bir gelire kavuşmuş oldu.

1970 yılından itibaren henüz lise birinci sınıf öğrencisi iken bu radyoda “Gençlerle Başbaşa” adlı programı hazırlayan, programda tanınmış aşk şiirlerini kendi sesinden okuyan ve o dönemin hit batı müzik parçalarına yer veren Mehmet Topal, 1973 yılında liseyi bitirdikten hemen sonra bu radyonun yöneticiliğine ve sunuculuğu görevine getirildi. Tek başına radyonun tüm görevlerini yapan Mehmet Topal’ın döneminde radyonun yayın saatleri arttırılarak hafta içi: 09-13 ile 16-19 arasına, hafta sonlarında ise 09 ile 19 saatleri arasına alındı.

Elazığ Radyosu; tam 11 yıl süren yayın hayatının ardından, Nisan 1974 tarihinde TRT ve Milli Eğitim Bakanlığının ortak yazısı üzerine TRT’nin hakkı olan reklamları alıp yayınladığı gerekçesiyle kapatılarak yayına son verildi. Elazığ Radyosu’nun kapanması o yıllarda büyük bir üzüntüyle karşılanarak, çeşitli tepkilere neden olmuştu.

KAYNAKLAR:

1.  1967 İl Yıllığı, sayfa:147,109, Bingöl Matbaası-Elazığ

2. 1973 İl Yıllığı, sayfa:202, Bingöl Matbaası-Elazığ

3. Zülfikar Doğan, Yerel Dergi, Temmuz 2000, sayı:1, sayfa 48,49,50, Nurol Matbaacılık- Ankara

4. Mehmet Topal, Elazığ Radyosu’nun son spikeri, proğram yapımcısı ve Yöneticisi, 1970-1974-Elazığ

5. PTT Müdürlüğünün 1967 yılı verileri-Elazığ