ELAZIĞ’DA HOLDİNG KÜLTÜRÜ

Mehmet TOPAL

Gazeteci-Yazar

Halkla İlişkiler Uzmanı

         Elazığ’da Holding Kültürü’nün tarihi geçmişini bilmek, bugün gelinen noktanın hangi aşamada olduğunu öğrenmek, her Elazığlının ve hatta 3,5 milyonluk bir bölge nüfusunun yaşadığı Fırat Havzası’nın insanlarının her birinin en doğal hakkı olduğuna inanıyorum.

            Bölgenin en stratejik konumunda bulunan Elazığ’da Holding Kültürü’nün 2001 yılı itibariyle tam 32 yıllık bir tarihi geçmişi vardır. Elazığ’da ilk Holding, 16.Ocak.1969 tarihinde, Türkiye’nin ilk Turizm Bakanı ve Turizm Bakanlığının kurucusu olan hemşehrimiz, “Harput Tarihi” ve “Balak Gazi” adlı kitapları kaleme alan, Keban Barajı’nın yapılması, Elazığ Fırat Üniversitesi’nin kurulması için o yıllarda onlarca makaleyi ulusal gazetelerde bıkıp usanmadan yazan, Ankara’nın dikkatlerini Elazığ’ın üzerine odaklayan tarihçi-yazar ve milletvekili rahmetli Nureddin Ardıçoğlu tarafından kurulmuştur.

            O yıllarda Keban Barajı’nın suları altında kalacak olan mümbit araziler, Devlet Su İşleri tarafından birer birer istimlak ediliyor, devlet tarafından Elazığ piyasasına oluk gibi para giriyordu. İstimlak davaları ile ilgilenen Avukatların yanı sıra aniden renklenen ve zenginleşen Elazığ’ın eğlence dünyası da, bu paradan nasiplerini alıyorlardı. Elazığ’da , hatta Keban ilçesinde bile ardarda pavyonlar açılıyordu. Sekiz köşe şapkalı, şalvarlı, sivri burun ayakkabılı yeni zengin köylüler, bellerindeki köstekli saatleri ve ceplerindeki mor  binliklerle bu pavyonların en has müşterileri olmuşlardı. Bunların arasında parayı bastırıp Elazığ ve Diyarbakır Genelevlerini bile birer geceliğine kapatanlar vardı. Uzun yıllar köy sefaleti yaşayan ve bir anda istimlak paralarıyla milyoner olup, bankalardan hesaplarına yatan paraları çuvallara doldurarak çekenlerden bazıları da bunun bir rüya olduğunu sanıp, kafayı üşütüp Akıl Hastanesi’ne düştüler.

            İşte böyle bir ortamda rahmetli Nureddin Ardıçoğlu, cesaretle ortaya çıkarak, Keban Holding’i kurdu. Keban Holding’in 3 milyon liralık sermayesi ve 2000 tane de ortağı vardı. Kurucu ortakları ise 13 kişiden oluşan ilk İdare Meclis’iydi. Bunların arasında Özel İdare Müdürlüğünü temsilen dönemin Elazığ Valisi Zekeriyya Çelikbilekli, İş Bankasını temsilen Banka Müdürü İbrahim Nuhoğlu, Nureddin Ardıçoğlu, İbrahim Alkan, İşadamı Sıtkı Arpacı, Gazeteci Sadık Bingöl, Mehmet Erzen, Elektrikçi Fehmi Kılıklı, Suat Taydaş, Elektrikçi Cevdet Tınarlı, Yaşar Yalçın, Talat Zaimoğlu ve Mimar Necdet Zırhlıoğlu gibi önemli ve önde gelen isimlerde yer alıyorlardı. Bu ekibin ana hedefi, bilinçsiz bir şekilde çarçur edilen Keban Barajı istimlak paralarının son dilimlerini yatırıma dönüştürmek suretiyle Elazığ Ekonomisine kazandırmaktı. Bu hareketin, Elazığ’da Özel Sektör alanında sanayileşmenin ilk adımı olduğunu rahatlıkla ifade etmek mümkündür.

            Ardıçoğlu ve arkadaşlarının rüyaları gerçek olmuş ve Keban Holding’in kurucu ortak sayısı kısa sürede 400’e ulaşmıştı. Bu yeni kurucu ortaklar arasında kimler yoktu ki? Kuyumcu Vahit Eriş, Petrolcü-Madenci Muhittin Sabuncu, Asilgaz’ın sahibi Ali Tuncay, Mehmet Cihangiroğlu, Kemal Eke, Şevket Cumaoğlu, Turgay Sunguroğlu, Vedat Ekmekçi, Cavit Kılıççöte, Nureddin Ergücü, Turgay Sunguroğlu, Nureddin Özcan, Kainat Küçük, Müslüm Çizmeci, Ali Şatıroğlu, Nadir Kökçü, Gazeteci Muhsin Parlar, Kıbrıs’ta eşini ve çocuklarını kaybeden Nihat İlhan, kardeşi Dr.Muhlise İlhan, Elazığ Noteri Kazım Bayar, Politikacı Tahir Küçükel, Lütfü Tanyıldızı, Dr. Tevfik Sakallıoğlu, Dr. Mehmet Arıkan, Selahattin Demirbaş ve Tercüman Gazetesi’nin Sahibi Kemal Ilıcak...Gazeteci Ilıcak’ın vekaleti ise Nureddin Ardıçoğlu’nda idi. Kayıtlardan gördüğümüz kadarıyla rahmetli Ardıçoğlu kendi ismini de mütevazi bir davranışla listenin en sonuna yazıyordu.

            Keban Holding; Rahmetli Ardıçoğlu’nun gözü gibi koruduğu ve daima ileriye götürdüğü bir kuruluştu. Ardıçoğlu’nun sağlığında geçirdiği, 1969-1979 arasındaki 10 yıllık dönemde birbirinden güzel ve kalıcı yatırımlar gerçekleştirdi. Elazığlıya aş ve iş kapısı oldu. Elazığ’ın adını üretim ve diğer çalışmalarıyla dışarıya taşıdı. Bugün Karadenizbirlik adıyla faaliyet gösteren Sunova Yağ Fabrikası, Keban Plastik, Beton Direk, Doğu Çelik ve Ağın Dericilik Fabrikaları Keban Holding’in kurduğu en önemli ve ilk sanayi kuruluşlarıdır. Başkan  Nureddin Ardıçoğlu’nun  vefatından kısa bir süre önce kurduğu Genefik (Korucu) Köyü yakınındaki Sodyum Bikromat Fabrikası üretime geçirilemezken, Keban Holding ve Ortakları Mastar Makine Şirketi ile Er-Ok Kimya Sanayi Şirketi de kuruluşlarını tamamladıktan sonra maalesef kağıt üzerinde kaldılar. Keban Holding’in Bingöl’de işletmeye aldığı iki kömür sahası ise sonradan kısa adı TKİ olan Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’na devredildi.

            Rahmetli Ardıçoğlu, engin bir dünya görüşüne ve çok zengin bir memleket sevgisine sahip bir insandı. Sanayi çalışmalarının yanı sıra, Elazığ Kültürüne de destek oluyordu. 1980 yılında Elazığ-Harput Turizm Derneğini kurduğum zaman, fikirsel ve parasal açılardan, benim en büyük finansörüm rahmetli Ardıçoğlu olmuştu. Dernek olarak Harput’ta yaptığımız tüm çalışmaların masraflarını kendisi karşılıyordu. Zaman zaman çalışmalarımıza bizzat katılarak, bizlere yön veriyordu. Rahmetli Ardıçoğlu’ndan çok şey öğrendiğim için kendimi çok şanslı sayıyorum. Bunlardan bir tanesi belki de en değerlisi ise Holding Kültürü’dür. Ardıçoğlu’nun vefatıyla birlikte bu kültür derin bir yara almıştır. Kötü yönetimler sonucu Holding’in kapanması, Elazığlı genç müteşebbislerin yeni ekonomik oluşumlar yönünde cesaretlerini kırdığı gibi, Elazığ’da  ekonomik hayat geri kalmıştır. Buna neden olanların burada isimlerini anmaya bile değer bulmuyorum.

            Keban Holding’in kuruluşundan tam 29, kapanmasından ise 13 yıl sonra, Elazığ ikinci Holding’ine 1998 yılında kavuştu. SS. Lokantacılar Tüketim Kooperatifi ve Misaş şirketleriyle gıda sektöründe tam 8 yıl mücadele ederek başarılı bir seviyeye gelen genç müteşebbislerimizden Nihat Demirbağ tarafından 15 kişiyle kurulan Mis Holding’in bugün 300 ortağı, 200 çalışanı, 20 Marketler Zinciri, 5 tane şirketi ve toplam 29 tane de işyeri bulunuyor. Dışarıdan ilk bakıldığı zaman Mis Holding ve bağlı kuruluşlarının Misaş Marketler Zinciri’nden ibaret olduğu görülüyor. Oysa Mis Holding’in kuruluşlarının büyük çoğunluğu Elazığ Ekonomisinde üretim yapan kuruluşlardır. Peynir, yoğurt, zeytin, yağ, şeker, çay, unlu mamüller, çamaşır suyu başta olmak üzere kendisine ait tam 52 üründe Misaş’ın imzası bulunmaktadır. Mis Holding, inşaat sektöründe de yatırımlar yapan bir kuruluştur. 40 dairelik bir siteyi geçmiş yıllarda tamamlayan bu kuruluş 32 dairelik lüks bir siteyi de bitirmek üzeredir. Ayrıca Elazığ’ın en büyük ve en acil ihtiyacı olan, yıldızlı otel eksikliğini gidermek için de, ürettiği mega projeyi maket aşamasından uygulamaya geçirmeye çalışmaktadır.

            Mis Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Demirbağ’da, tıpkı Keban Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Nureddin Ardıçoğlu gibi, cesur ve kararlı bir müteşebbisimiz. Gerek yönetici ve gerekse kişisel olarak ikisinin de, o kadar çok benzer yönleri var ki !.Bunu meydana getirdikleri eserler, zaten ortaya koyuyor.

            Bugünlerde Elazığ olarak; bir ilki daha gerçekleştirip, 1. Elazığ Ekonomi Kurultay’ını yapıyor, Elazığ Ticaret ve Sanayi Fuarı’nı açıyoruz. Bu güzel etkinliklerin memleketimize hayırlı ve uğurlu olmasını diliyorum. Kurultay ve Fuar’ın, Elazığ’daki Holding Kültürü’nden beslenerek, kendine yeni atılım hedefleri belirlemesini, bu tür projelere ağırlık verilmesine vesile olmasını temenni ediyorum.