|
ELAZIĞ’DA İKİ
BUZLUK MAĞARASI VAR
Mehmet TOPAL
Gazeteci-Yazar
Halkla İlişkiler
Uzmanı
 Elazığ’da iki tane Buzluk Mağarası olduğu, bugünkü somut
gözlemlerimiz, tarihi ve coğrafi kayıtların incelenmesinden
anlaşılmaktadır.
Buzluk Mağaralarının en yaygın olarak bilineni Elazığ’a 12,
Harput’a 6 km uzaklıkta bulunan, Harput’un kuzey doğusunda yer
alan 1639 m. yüksekliğindeki Yassıca Dağındadır. Yassıca Dağında
üç tane önemli taş bölüm vardır. Bunlardan birincisi; içerisinde
“Buzluk Mağarası”nın
bulunduğu “Buzluk Taşı”dır.
İkinci taş, birincisine 3 km uzaklıktaki “Gavur
Taşı”,
üçüncüsü ise 2 km uzaklıktaki “Ankuzu
Baba Taşı”dır.
Bu taş bölümler tıpkı “Buzluk
Mağarası”
gibi birer doğa harikası yerlerdir.
Elazığ’daki ikinci Buzluk Mağarası’nın da 2171 m.
yüksekliğindeki Mastar dağı’nda olduğu Mamuret’ül-Aziz
Salnamelerinde kaydedilmektedir.
HARPUT
BUZLUK MAĞARASI
 Harput Buzluk Mağarası, “Buzluk
Taşı”
denilen kayalıkların arasında derinliği 150-200 metre olarak
tahmin edilen görülmeye değer bir doğa ve turizm harikasıdır.
Mağaranın jeomorfolojik özelliği ve şekli ile burada gerçekleşen
klimatolojik şartlardan dolayı mağarada yaz ayları içinde doğal
olarak buz oluşmakta, kış aylarında ise mağarada buz teşekkül
edememektedir. Bu durum mağaraya orijinal bir özellik
kazandırmaktadır. Ülkemizde yalnız bir örneği
bulunmaktadır.Dünyada bu çeşit mağaraların sayısı çok azdır.
Nitekim 45 mağara arasında bir tanesini de “Harput
Buzluğu”
teşkil etmektedir. Buzluk Mağarasının üzeride yer alan çöküntü
dolini, doğu-batı yönünde 110 m. boyunda, 50 m.genişliğinde
elips şeklindedir. Dolin aynı zamanda buraya düşen yağışları
toplandığı mağaranın en önemli su deposu vazifesini görmektedir.
Buzluk Mağarasının girişinde bir eyvan kısmı vardır. Bu kısım
10-15 kişinin bir arada oturmasına uygun bir yerdir. Eyvan’ın
kuzeyinden sonradan Belediye Başkanı rahmetli
Prof. Dr. Mustafa TEMİZER
zamanında yapılan aydınlatma ve merdivenlerden buz tabakaların
oluştuğu birinci bölüme inilmektedir.
Mağarada yer altı hava akımı mevcut olduğundan kışları sıcak,
yazları ise üşünecek derecede soğuktur. Sıcak yaz aylarında bu
mağarada buzlar oluşmaktadır. Eski dönemlerde yöre insanları
Haziran-Temmuz-Ağustos aylarında bu mağaradan çıkardıkları
buzları hayvan sırtlarında Harput’a getirip, satıyor ve para
kazanıyorlardı.
Buzluk Mağarası’nın yolu 1980’de EFTUD’un ilk Başkanı Gazeteci
Mehmet Topal tarafından DSİ. ve Köy Hizmetleri Bölge
Müdürlüklerinin katkılarıyla açtırıldığı gibi, bugün bile
stabilize bir yol olarak otomobillerin gidiş gelişlerine rahat
imkan tanımaktadır. Buzluk girişinde o zamandan yapılan toprak
zeminli bir otopark ile son yıllarda faaliyete giren yazlık bir
restoran da bulunmaktadır. Yaz aylarında burası öncelikle yerli
turistlerin akınına uğramaktadır. Buzluk kayalıklarından kuzeye
bakıldığı zaman Keban Baraj Gölü’nün masmavi güzelliği, Pertek
ilçesinin yeşilliği ile bütünleşerek, izleyenlere eşsiz bir
doğal tablo sunmaktadır. Bu mağara bugüne kadar Turizm Bakanlığı
tarafından bir türlü yabancı turların güzergahı arasına
alınmamıştır. Türkiye’de bir örneği bulunan bu ilginç mağaraya
şimdiye kadar ciddi anlamda el atılmaması turizm potansiyelimiz
açısından büyük bir kayıp olarak yerini korumaktadır.
MASTAR DAĞI
BUZLUK MAĞARASI
 Elazığ’ın ikinci önemli Buzluk Mağarasıdır. Mastar Dağı Buzluk
Mağarasıyla ilgili olarak 1299 R. 1883 M. tarihli Mamuret’ül-Aziz
salnamesi’nde;
“Zerteriç Karyesi (Köyü) üzerinde Mastar Dağı’nda dahi böyle bir
buz mağarası olup, yaz ayları mevsiminde civar köylerin halkı
buraya girüp, buzları kırarak evlerine götürdükleri” şeklinde
bizlere bilgi verilmektedir.
Gezin Gölönü Mahallesi Muhtarı ve Gökçe Market’in sahibi Ramazan
Fındıkçı (44) ile yaptığımız görüşmede Mastar Dağı Buzluk
Mağarasının varlığını teyid ederek “1978 yılında bir grup
arkadaşımızla bu yörede avlanırken Zenteriç köyünün üst kısmında
bir kayanın dibinden mağaranın içerisine 20-25 metre kadar
girdik. Mağaranın kapısı doğu yönüne bakıyordu. Aşağıdan bir
nehir geçiyormuşçasına insanı ürküten bir su sesi geliyordu.
İçeride soğuk bir rüzgar esiyordu. Mağaranın altı ise
karanlıktı.” diye anlatıyordu.
Mastar Dağı Buzluk Mağarası hakkında bugüne kadar herhangi bir
ciddi ve bilimsel incelemenin yapılmamış olması son derece
üzücüdür. Türkiye’nin dağlarını karış karış gezen dağcılarımızı,
üniversitelerimizin Coğrafya ve Turizm bölümündeki bilim
adamlarımızı, Mastar Dağı Buzluk Mağarası’nın yerini bulmaya
detaylı inceleme yaparak, kamuoyunu aydınlatmaya davet ediyorum.
SARSAP MEZRASINDA
MAĞARA EV
 Elazığ-Diyarbakır karayolunun Tekevler (Çitçi) olarak bilinen
mevkisinde, Dicle İstasyonunun karşısında asfalta bir km
mesafede bulunan Sarsap Mezrasında bir mağara ev olduğunu yine
Gezin Gölardı Mahallesi Muhtarı Ramazan Fındıkçı’dan
öğreniyoruz.
Fındıkçı mağara ev hakkında bizimle şu bilgileri paylaşıyor:
“Mağara’ya 1979 yılında büyük bir kayanın dibinden tahminen 2-3
metre kadar sürünerek mağaraya girdik. Önce bir odaya ulaştık.
Bu odaya bağlı dört oda daha tespit ettik. Odaların tavan
yüksekliği 2 metreye yakındı. İçerisi karanlıktı. El feneriyle
aydınlatarak incelemede bulunabildik. Kendimizi belimizden iple
bağlayarak giriş-çıkış yaptık.
KAYNAKLAR
:
1)
Evliya Çelebi,
Seyahatnamesi
2)
Dr. M. Dursun
ÇİTÇİ, FÜ.Fen-Edebiyat Fak.Öğr.Gör. Harput Buzluk Mağarasının
jeomorfolojik özellikleri ve mağarada buz oluşumu adlı
bildirisi, F.Ü Coğrafya Sempozyumu, sayfa:29/47 (14-15
Nisan-1986) 1990-Elazığ
3)
İshak
Sunguroğlu, Harput Yollarında, 4.Cilt, Sayfa:177-181-182,
1968-İstanbul
4)
Mamuret’ül-Aziz
Salnamesi, R. 1299- M.1883- Elazığ
5)
Mamuret’ül-Aziz
Salnamesi, R. 1308- M.1892- Elazığ
6)
Besim Darkot,
İslam Ansiklopedisi, Harput Maddesi, Sayfa:299 -İstanbul
7)
İshak Subaşı,
Elazığ’ı Tanıyalım ve Tanıtalım, Yeni Harput Gazetesi, 8 Haziran
1955 Sayı:8-Elazığ
8)
Halil İhsan
Olsan, Elazığ Erkek Sanat Enstitüsü Tarih-Coğrafya Öğretmeni,
Turan Gazetesi, Temmuz-1948- Elazığ
9)
Ramazan
Fındıkçı, (1960) Gezin Gölönü Mahallesi Muhtarı, Gökçe Market’in
sahibi, 2003- Elazığ
|
